Menu
Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

«Γιατί το Βρετανικό Μουσείο δεν μπορεί και δεν θέλει να δανείσει τα Γλυπτά του Παρθενώνα;» ήταν η ερώτηση και από το μουσείο, εν έτει 2006, είχαν απαντήσει τόσο κυνικά αλλά και σκωπτικά που η φράση έμεινε: «Αυτή η επαναστατική προϋπόθεση, πως ό,τι δημιουργήθηκε σε μία χώρα πρέπει να επιστρέψει στην αρχική του γεωγραφική τοποθεσία, θα άδειαζε τόσο το Βρετανικό Μουσείο, όσο και τα άλλα μεγάλα μουσεία του κόσμου». Μάλιστα…

Είναι quote μιας μεγαλύτερης έγγραφης δήλωσης, που κοινοποίησε το ίδιο το Μουσείο πριν από 17 χρόνια, ώστε να απαντήσει στις, κατά τους Βρετανούς, αμφισβητήσεις…

Όποιος έχει επισκεφθεί το επιβλητικό κτίριο του μουσείου με τα πάνω από 8 εκατομμύρια διαφορετικά εκθέματα, κατανοεί πως πρόκειται για τη μεγαλύτερη συλλογή παγκοσμίως, ωστόσο είναι ζήτημα αν το 5% αυτών των εκθεμάτων έχουν κατασκευαστεί ή δημιουργηθεί εντός βρετανικού εδάφους.

Θα αντέλεγε κανείς, πως η κάποτε τεράστια Βρετανική Αυτοκρατορία είχε το (νόμιμο) δικαίωμα να πάρει, από τις περιοχές που κατείχε ανά την υφήλιο, τους θησαυρούς της πολιτιστικής κληρονομιάς τους. Αλλά και ο αριθμός των εκθεμάτων μετά βίας θα ξεπερνούσε το 20% αυτών που εκτίθενται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο.

Η πρόσφατη, «ηχηρή» δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη περί «μισής» Μόνα Λίζα με τα γλυπτά του Παρθενώνα, άνοιξε τον ασκό του Αιόλου: ο Ρίσι Σούνακ αποφάσισε να ακυρώσει την συνάντηση με τον Έλληνα πρωθυπουργό και ο Τύπος της χώρας ξεσηκώθηκε εναντίον του πρωθυπουργού της.

Έχετε, ωστόσο, αναρωτηθεί, πόσα κλεμμένα αρχαία υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο; Αμέτρητα! Και ευλόγως αντιμετωπίζει κι άλλες διεκδικήσεις, όχι μόνο τις ελληνικές…  Η λίστα είναι αποκαλυπτική.

Τα μάρμαρα του Παρθενώνα

Μάλιστα οι Άγγλοι αποκαλούν ακόμη ως «Ελγίνεια Μάρμαρα» είναι μια τεράστια συλλογή.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Συνολικά ο Έλγιν αποκόμισε 253 γλυπτά έργα και αρχιτεκτονικά μέλη καθώς και πολλά αγγεία. Από τον Παρθενώνα αφαιρέθηκαν 96 ακέραια ή ακρωτηριασμένα γλυπτά, από τον ναό της Απτέρου Νίκης αφαιρέθηκαν 4 τεμάχια, από το Ερέχθειο 18 (μεταξύ αυτών μία Καρυάτιδα κι ένα γωνιακό ιωνικό κιονόκρανο) και 4 από το θέατρο του Διονύσου, μεταξύ των οποίων κι ένας κίονας από το χορηγικό μνημείο του Θρασύλλου. Αφαιρέθηκαν ακόμα 13 κεφαλές, 34 γλυπτά μάρμαρα, 14 χάλκινες και μαρμάρινες υδρίες, 8 βωμοί, 3 επιτύμβιες στήλες, 66 ενεπίγραφα μάρμαρα και άλλα. Πολλά από αυτά, ήταν έργα του Φειδία, του Αγοράκριτου και του Αλκαμένη…

Οι Μπρούτζινες πλάκες του Μπενίν

Περισσότερα από 900 αντικείμενα από το ιστορικό Βασίλειο του Μπενίν, τα γνωστά σήμερα ως «Μπρούτζινα του Μπενίν» βρίσκονται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο. Οι Νιγηριανοί, στους οποίους ανήκουν (μετά τη βίαιη αρπαγή πάνω από 2.000 κομματιών το 1897 και την καταστροφή του Βασιλικού Παλατιού του Μπενίν από τα βρετανικά στρατεύματα), κατέθεσαν επίσημο αίτημα επιστροφής τους τον Οκτώβριο του 2021. Φευ…

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Ανάμεσά τους τα πλέον γνωστά είναι οι χυτές, ορειχάλκινες πλάκες, που κάποτε διακοσμούσαν το βασιλικό παλάτι του Μπενίν και οι οποίες παρέχουν μια σημαντική ιστορική καταγραφή του Βασιλείου του. Περιλαμβάνουν δηλαδή, τη δυναστική και την κοινωνική ιστορία του, και δίνουν πληροφορίες για τις σχέσεις της με γειτονικά βασίλεια, κράτη και κοινωνίες, συμπεριλαμβανομένων των πρώτων επαφών του βασιλείου με τους Ευρωπαίους.

Οι τέσσερις πίνακες του Ούρι Πέλεντ

Ο βιβλιοθηκάριος Πέλεντ, Εβραίος από την Τσεχοσλοβακία, ξεκίνησε στις αρχές του ‘00 έναν αγώνα για να αποκτήσει πίσω τους ζωγραφικούς πίνακες που ανήκαν στον πατέρα του και εκλάπησαν από το γερμανικό, ναζιστικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Τέσσερις απ’ αυτούς βρέθηκαν στην κατοχή του Βρετανικού Μουσείου, το οποίο αρνήθηκε να τους επιστρέψει.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Έδωσε μεν μια αποζημίωση 175.000 στερλινών στον Πέλεντ, ο οποίος όμως συνεχίζει να διεκδικεί την κυριότητα των πινάκων.

Ο θησαυρός του Ώξου

Πρόκειται για σπάνια τεχνουργήματα από χρυσό και ασήμι από την περσική περίοδο των Αχαιμενιδών, τα οποία βρέθηκαν στις όχθες του Ώξου (σήμερα ο ποταμός ονομάζεται Αμού Ντάρια και βρίσκεται στο σημερινό Τατζικιστάν) το 1883.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Ο θησαυρός περιέχει περίπου 1.500 αντικείμενα, κοσμήματα, νομίσματα και άλλα έργα τέχνης. Τα περισσότερα τα έχει στην κατοχή του το Βρετανικό Μουσείο. Υπάρχει επίσημη διεκδίκηση από την κυβέρνηση του Τατζικιστάν, ευλόγως…

Η Συλλογή της Μακντάλα

Ο λόγος για 80 αντικείμενα, μεταξύ των οποίων θρησκευτικά κείμενα, από τη Μακντάλα (σήμερα: Αμπα Μάριαμ) της Αιθιοπίας. Η συλλογή περιλαμβάνει τελετουργικούς σταυρούς, δισκοπότηρα, ομπρέλες πομπής, όπλα, υφάσματα, κοσμήματα και αρχαιολογικό υλικό, καθώς και ταμπότ (πινακίδες βωμού που καθαγιάζουν ένα εκκλησιαστικό κτίριο που είναι άκρως ιερά αντικείμενα στην αιθιοπική ορθόδοξη παράδοση).

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Στο Μουσείο βρίσκονται 11 Ταμπότ και η αιθιοπική κυβέρνηση από τη δεκαετία του ‘90 έχει ξεκινήσει μια μεγάλη προσπάθεια για την επιστροφή τους, όπως και για τη συλλογή των αρχαίων νομισμάτων, που χρονολογούνται από την προ-Αξωμική περίοδο. Η τελευταία δήλωση του Μουσείου, που αποκλείει την επιστροφή του θησαυρού αυτού, έγινε τον Νοέμβριο του 2022.

Η Στήλη της Ροζέτας

Η Αίγυπτος υπέβαλε εκ νέου, πρόσφατα, αίτημα για την επιστροφή της Στήλης της Ροζέτας, με το επιχείρημα ότι «το κλειδί για την αποκρυπτογράφηση των ιερογλυφικών είναι ένα σύμβολο της αιγυπτιακής μας ταυτότητας». Το αίτημα προς το Βρετανικό Μουσείο να επιστρέψει το έκθεμα, το οποίο πήραν οι Βρετανοί το 1801 μετά την ανακάλυψή του από τους Γάλλους, συγκέντρωσε περισσότερες από 200.000 υπογραφές και φυσικά έμεινε… ανεκπλήρωτο.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Η Στήλη είναι το κυριότερο δείγμα της τεράστιας αιγυπτιακής συλλογής που βρίσκεται στο Λονδίνο. Κατασκευάστηκε το 196 μ.Χ. στη διάρκεια της πτολεμαϊκής δυναστείας της Αιγύπτου και θεωρείται το κλειδί της αποκρυπτογράφησης των ιερογλυφικών. Πάνω στη Στήλη βρίσκονται χαραγμένες τρεις γραφές, τα ιερογλυφικά, η δημοτική αιγυπτιακή γραφή και τα αρχαία ελληνικά.

Ο Γάλλος γλωσσολόγος Ζαν-Φρανσουά Σαμπολιόν κατάφερε, με βάση τα ονόματα των βασιλέων Πτολεμαίου και Αρσινόης που αναφέρονται στην στήλη, να βρει το κλειδί για να αποκρυπτογραφήσει τα αιγυπτιακά ιερογλυφικά. Αυτή η ανεκτίμητης αξίας ανακάλυψη ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της επιστήμης της Αιγυπτιολογίας.

To Βρετανικό Μουσείο δάνεισε τη Στήλη στην Αίγυπτο για τα εγκαίνια του Μεγάλου Μουσείου της Γκίζας το 2013, αλλά δεν συζητάει το ενδεχόμενο μόνιμης παραχώρησης.

Το τεράστιο μοάι του Νησιού του Πάσχα

Το 2018, μια αντιπροσωπεία από το Νησί του Πάσχα ζήτησε από το Βρετανικό Μουσείο να επιστρέψει ένα γλυπτό από βασάλτη ύψους δύο μέτρων, γνωστό ως Χόα-Χάκα-Νάνα-Για (Hoa Hakananai’a), που σημαίνει «ο κλεμμένος ή κρυμμένος φίλος» στη γλώσσα των Ράπα Νούι. Είναι ένα από τα μυστηριώδη τεράστια αγάλματα που βρίσκονται σ’ αυτό το απομονωμένο νησί του Ειρηνικού Ωκεανού.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Το μοάι ξεθάφτηκε από το έδαφος και μεταφέρθηκε στη Βρετανία το 1868 από το πλήρωμα ενός βρετανικού πλοίου. Πιστεύεται ότι χρονολογείται γύρω στο 1200 μ.Χ., αφαιρέθηκε από το νησί το 1868 και δόθηκε ως δώρο στη βασίλισσα Βικτωρία. «Αυτός δεν είναι βράχος», δήλωσε ο Κάρλος Έντμουντς, πρόεδρος του Συμβουλίου των Πρεσβυτέρων. «Ενσαρκώνει το πνεύμα ενός προγόνου, σχεδόν σαν παππούς. Αυτό είναι που θέλουμε να επιστρέψει στο νησί μας – δεν είναι απλώς ένα άγαλμα».

Η Χρυσή Κάπα του Μολντ και η χάλκινη ασπίδα του Ριντ-ι-Γκορς

Από την εποχή της βρετανικής Εποχής του Χαλκού, περίπου το 2.000 π.Χ., κατασκευάστηκε μια σειρά από τεχνουργήματα όπως η Χρυσή Κάπα του Μολντ και η χάλκινη ασπίδα του Μόελ Χέμπογκ. Μπορεί η Ουαλία να αποτελεί μέρος του Ηνωμένου Βασιλείου, ωστόσο η τοπική κυβέρνηση της Ουαλίας έχει καταθέσει επίσημο αίτημα να απομακρυνθούν από το Βρετανικό Μουσείο και να εκτεθούν σε ουαλικό έδαφος, πιθανότατα στο Κάρντιφ.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Εκθέματα τα οποία βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο κατόπιν κλοπής προκάλεσαν επίσης αιτήματα για την επιστροφή τους και από την Ουαλία.

Η Ασπίδα των Αβοριγίνων

Ο Αβορίγινας Ρόντνεϊ Κέλι εδώ και δύο χρόνια εκστρατεύει για τον επαναπατρισμό της ασπίδας Gwegal. Ο Κέλι, απόγονος έκτης γενιάς του πολεμιστή Κούμαν, εξήγησε ότι την ασπίδα του προγόνου του άρπαξε ο Κάπτεν Κουκ, κατά την πρώτη συνάντηση Βρετανών και Αβορίγινων, το 1770 στον Κόλπο Μπότανι.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Η ασπίδα εκλάπη τα πρώτα χρόνια του βρετανικού αποικισμού της Αυστραλίας, όταν οι Αβορίγινες θεωρούνταν υπάνθρωποι και οι αρχές είχαν εξαπολύσει άγριο κυνηγητό εναντίον τους.

Τα Χειρόγραφα του Ντουνχουάνγκ

Είναι ένας θησαυρός από χειρόγραφα, σχέδια και ζωγραφιές, τα οποία βρέθηκαν στις σπηλιές Μογκάο της Κίνας τον 20ο αιώνα. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Σούτρα του Διαμαντιού, ένα από τα ιερά κείμενα του βουδισμού. Η κυβέρνηση της Κίνας έχει ζητήσει την επαναφορά των χειρογράφων στο έδαφός της.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Τα λείψανα του Ομντουρμάν

Το Σουδάν απαίτησε την επιστροφή των αντικειμένων και των λειψάνων που πήραν οι Βρετανοί στρατιώτες μετά τη μάχη του Ομντουρμάν το 1898. Δύο κρανία, ένα λάβαρο και μια πανοπλία ήταν μεταξύ των αντικειμένων που το Σουδάν θέλει να του επιστραφούν.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Τα Κρανία των Μαορί

Ταριχευμένα κεφάλια Μαορί, με παραδοσιακά τατουάζ, εκτίθενται σε διάφορα ευρωπαϊκά μουσεία, συμπεριλαμβανομένου του Βρετανικού. Οι Μαορί συνήθιζαν να χαράσσουν το δέρμα και μετά γέμιζαν τις αυλακώσεις με μελάνι. Κάπως έτσι γεννήθηκε το τατουάζ. Τα περίφημα τατουάζ προσώπου Ta moko αντιπροσώπευαν την υψηλή κοινωνική θέση στην κουλτούρα των Μαορί και τα ταριχευμένα κεφάλια έπαιζαν σημαντικό ρόλο στις ιερές τελετές τους, καθώς ήταν «τρόπαια νίκης», μετά από μάχες και πολέμους ανάμεσα σε φυλές.

Δεν είναι μόνο τα μάρμαρα του Παρθενώνα: Τι άλλοι κλεμμένοι θησαυροί υπάρχουν στο Βρετανικό Μουσείο;

Όταν οι Ευρωπαίοι αποβιβάστηκαν στη Νέα Ζηλανδία το 1770, αυτά τα κεφάλια των Μαορί έγιναν αντικείμενα για εμπόριο. Τα τελευταία χρόνια, η Νέα Ζηλανδία έχει εργαστεί για τον επαναπατρισμό αυτών των προγονικών λειψάνων, αν και μερικά εξακολουθούν να φυλάσσονται από μουσεία.


Δημοσιεύτηκε στο newpost.gr στις 29/11/2023